Die panorama in my truspieël deur Daniel Hugo

Die panorama in my truspieël deur Daniel Hugo. Protea (slapband, 64 pp.).

Reeds met die lees van die inhoudsopgawe van Daniel Hugo se jongste digbundel kan die leser aflei dat hy hier te doen gaan kry met verse oor die liefde, oor plekke, oor die skryf van gedigte en oor diere – almal temas bekend uit Hugo se oeuvre sedert hy in 1981 in Brekfis met vier gedebuteer het.
Hugo publiseer ook al om die ander jaar ’n digbundel en wat ek nog altyd van sy digkuns bewonder, is sy vermoë om te rym; om die juiste rymwoord te vind sonder dat daar sprake is van ’n gedwing.
Hy lewer trouens self hierop kommentaar in “Toe en nou” (p. 44) wanneer die spreker soek na “ ’n verbrande rym op ick” – om te rym met “blonde chick”.
Wat die titel van die bundel betref, kom dit veral in die slotgedig, “Die lang pad” (p. 64), ter sprake, waar die gegewe van die pad vorentoe en die onbekende “groot miskien” wat op jou wag, ondersoek word.
Die spreker in die gedig kyk in die truspieël en kom tot die besef dat die panorama agter jou altyd deel sal wees van jou ervaring en dat die bestaan soos ’n palindroom is – “begin is bestemming en bestemming is begin”.
Die besin oor die digkuns kom reeds in die openingsgedig, “Voyeur” (p. 7), voor, waar nie net die spieëlmotief in die bundel geaktiveer word nie, maar waar ook verwys word na God wat sy rug op die mens gedraai het en seer sekerlik “ ’n digter moet wees, want hy “leef per-vers”.
In “Sinne en sin” (p. 13) tree Hugo in gesprek met Marlene van Niekerk oor die kwessie van poësie as/en filosofie.
In hierdie gedig word geredekawel oor of gedigte wat mooi lyk en klink enigsins beter (of slegter) is as verwikkelde vernufspoësie.
By Hugo self is daar ’n balans tussen die twee, want sy vernuftige omgang sorg daarvoor dat sy kort gedigte nie “die verstand verveeld (laat)”. Vergelyk in dié verband die gedig “Zen-digter” (p. 18). Of die rits haikoes met hul gevatte titels.
Ewe grimmig is “Loflied op die letterkunde” (p. 20), wat handel oor die spreker se liefde vir die letterkunde, maar ook oor sy liefde vir diegene wat die ongeleeste, onverkoopte boeke verpulp en “bruikbare bokse” maak uit die hoop papier.
Naas die digkuns word daar ook lofliedere aangehef oor die liefde en die huwelik. So word die liefde met ’n ui vergelyk (p. 38) en word man en vrou se verskillende perspektiewe op die liefde weergegee in terme van die skil van uie. Slim word daar ook gespeel met “ui” en “ei” in die gedig.
In “Huwelik” is daar weer sprake van ’n spinnerak. Vergelyk hierteenoor ’n gedig soos “Kortsluiting” (p. 42) waarin die erotiese tweespraak tussen man en vrou beskryf word, of die plesierige “Toe en nou” (p. 44).
Opvallend dat Hugo, net soos Johann de Lange in sy Die algebra van nood, korter, kompakter verse skryf. Is dit dalk in reaksie op die eietydse, langer, narratiewe vers deur Danie Marais of die uitgebreide, filosofies-besinnende vers deur Charl-Pierre Naudé?
Hugo se bundel dien as ’n goeie illustrasie van hoe met die woord en wederwoord gewoeker kan word; hoe vernuftig op klein skaal met die woord omgegaan kan word. Asook dat gedigte humoristies kan wees sonder om gruwelik of gomgatterig te wees.
(Marius Crous in die Beeld)