Afgryslik vasgenael is die dapper leser

Die voorblad van Annelie Botes se jongste roman, Thula-thula, is kotsgeel met 'n onheilspellend falliese, skerpgemaakte rooi vetkryt. Die meisietjie, 'n stokfiguurtjie in 'n rok, se oë is swart gaatjies, haar hande oor haar skaamte gevou, haar mond 'n verbete kruisie - "thula" beteken tog "wees stil". Die boek dra 'n ouderdomsperk van 18 jaar, en dit is nie vir die bangmoedige nie. 'n Mens lees dit met jou hart wat in jou kuiltjie klop. Die tema is kindermolestering.

Elbie Lötter se boek Dis ek, Anna, het 'n paar jaar gelede hierdie taboe oopgeskryf en dit is steeds nodig dat dit aan die groot klok gehang word - blykbaar kom bloedskande in een uit elke vyf Suid-Afrikaanse gesinne voor.
Triomf se mense was dus nie net 'n geïsoleerde enklave van versukkeldheid nie.

Die kind Gertruida se pa Abel molesteer, verkrag en sodomiseer haar vandat sy vier is. Haar ma drink elke nag 'n slaappil en kyk anderpad.
Bedags drink sy purgeermiddels. Daar is selfs 'n tweede moederfiguur wat bewus is van wat aangaan, maar verkies om stil te bly - Mama Thandeka, wat vir Abel grootgemaak het. Die eenvoudige opsie om mans, penisdraers, te blameer vir alles wat stukkend is, bestaan dus nie. In die voortyd was dit vroue wat jong maagde na die offerplek lei om die onheil van hulself af te weer en so gaan dit steeds.

My toets vir hierdie soort boek is altyd hoe outentiek die kinderstem is. Dink maar aan die onvergeetlike stem van die bot, moerige Celie in The Color Purple.
Gertruida is 'n ander een. Sy is hoogs begaafd, briljant, veral as dit kom by woorde. Sy slaag telkens daarin om die nagmerrie te verwoord, as iemand maar net wou luister. Bloedskandelike lakensake in 'n kinderwoordeskat is die stoffasie van senu-ineenstortings: "sy slurpie eet my pietermuis".

'n Mens word yskoud by die besef hoe hulpeloos 'n kind is wanneer sy grense vroeg-vroeg vernietig is. Hierdie kind is 'n oorlewer.
As tiener en jong vrou is sy beskadig, maar tog verbasend uitgesorteer (met die hulp van 'n tante wat self deur die nagmerrie is en 'n sielkundige, wie se hande ook afgekap is as die kind nie self 'n klag gaan lê nie). 'n Skoolmaatjie wat ook jare lank deur haar eie pa verkrag word en later die lewe skenk aan 'n gestremde kind, gaan lê wel 'n klag en die gevolge is katastrofaal: haar pa verloor sy pos as landdros, hulle verloor hul huis, sy en haar kind word 'n ruk lank in 'n inrigting geplaas en dan maar weer teruggestuur na haar (nou) arm, verbitterde ouers. Gertruida besef dus dat sy geen hulp van die sisteem kan verwag nie.
Nog 'n reddingsboei is haar vriendskap met 'n sensitiewe onderwyser wat nie veel ouer as sy is nie. Sy oorweeg haar opsies en begin haar "minnaar" manipuleer met seks om meer vryheid te koop.
Die haat-liefde verhouding met haar pa, die siek verknotting, word uitstekend geskilder.
Abel is 'n vol karakter vir wie die leser selfs soms, teësinnig, meegevoel ervaar. Sy eie kinderdae was 'n piekniek in die hel. Die kind se ma word minder volledig geteken, sy bly sketsmatig, iemand wat lankal die handdoek ingegooi het en maar net deur die bewegings gaan.

Twee goed hinder my: dit voel asof die gebeure (landelikheid, tennis met hooggeplaastes op Saterdag, verlate plekkies op die plaas waar die kind dae lank kan wegkruip) by 'n vroeër tyd hoort, dertig of veertig jaar gelede, maar die storie speel in die hede af.
En: dit is 'n boek wat sy tema genadeloos ontgin en geen houe terughou nie, dit dra selfs 'n ouderdomsbeperking, tog is dit amper onverwags hoopvol en romanties, soos 'n jeugboek: die onderwyser, die ridder op die wit perd, het haar lief en is immer daar vir haar en sy beantwoord sy liefde, beskadigde psige en verslapte kringspier of te not. Maar Botes weet hoe om ?n storie te vertel. Die leser is hopeloos, afgryslik vasgenael. Lees dit as jy dapper is.

(Deborah Steinmair in die By)
Thula-thula word deur Tafelberg uitgegee.

Bestel Thula-thula HIER.