Watter tipe resensie werk?

ou gesegde geld : elke vrou soen haar man op haar eie manier. elke man geniet sy vrou se soen op sy eie manier. elke man en elke vrou soen nie op dieselfde manier nie. beriggewing oor soenery verskil van vrou tot vrou, man tot man en man tot vrou.

why kiss?

soos ek 'n resensie verstaan, moet dit die waarde van die boek probeer beskryf en vasstel vanuit die oogpunt van 'n opgeleide leser (overgeset synde - ideaalgesproke iemand wat letterkunde bestudeer het, dus weet wat is die elemente wat 'n roman/digbundel/drama/liefdesverhaal/speurverhaal, potboiler, kookboek, kinderboek, jeugroman, wat ook al suksesvol maak, en hoe die beste van die betrokke soort lyk by ander skrywers, ideaalgesproke in dieselfde taal, maar ook in ander tale):

1. waaroor gaan dit (kort opsomming vd storie, sonder om dit te bederf vir die wat dit nog nie gelees het nie, dus nie alles weg gee wat gebeur nie)
2. hoe dit geskryf is: die styl, taalgebruik, tegnieke gebruik
3. op watter mark dit gemik is: wie dit sal geniet, en wie nie
4. 'n vergelyking met ander soortgelyke boeke wat dieselfde tema behandel
4. 'n waardeoordeel: is dit goed, gemiddeld of sleg? 'n mors van geld, of onvergeetlik, of tussenin - 'n een keer lees, en klaar.

'n Teenvraag: sou lesers wil he dat tandartse, motor mechanics, masseuses, botaniste resensies skryf? Of liewer mense wat opgelei is deur 'n deeglike studie, in die letterkunde, en dus om die kwaliteit van 'n goeie roman/jeugboek/digbundel te erken? Soek die leser 'n kenner, of soek hul net 'n opinie? Soek hul iets wat goedgemotiveer is deur iemand wie se kennisterrein boeke is, of soek hul net 'n emosionele of sensasionele reaksie van 'n onopgeleide leser, wat totaal onbewus is van wat die struktuur van 'n geslaagde boek uitmaak?

Sou jy aan jou tande laat werk deur 'n motor mechanic? Of aan jou motor deur 'n tandarts? Dit is die vraag!

Deesdae lyk dit my daar is wel respek op ander terreine vir kundiges (tandartse en motor mechanics), maar nie vir letterkunde-geskooldes nie: "enigeen kan 'n resensie skryf, en enige resensent is ope wild in die jag op resensente" skyn die houding te wees. Jammerlike toestand. Vreemde toestand. Geleerd skryf is nou weer iets anders: die beste styl is altyd eenvoudig en helder. Maar vakterminologie is iets wat 'n mens ook by tandartse en mechanics kry - waarom mag resensente nie vakterminologie gebruik nie? Onverstaanbaar!

graag bring ek net weer galjoe31 se skrywe onder ons bookers se aandag

Dis darem 'n erg beperkte siening van resensies wat ons hier het! En asof die resensente almal suur pruime is...vir 'n bietjie kritiese nadenke, die volgende inset:
In die hoop op verheldering oor wat presies resensering behels, hiermee ‘n klein etimologiese ondersoek van die oorspronklike betekenis van die begrip “resenseer” en “kritiek”.
Die Franse woordeboek, petit larousse illustré, beskryf ‘n kritikus as ‘n persoon wat sy of haar oordeel uitspreek oor ‘n literêre of kunswerk. “Krities” kom van die Grieks kritikos, afgelei van die werkwoord krinein, om te beoordeel. Kritiek behels volgens hul beskrywing: “Qui a pour objet de distinguer les qualities ou les défauts d’une oeuvre literaire ou artistique”. Overgeset synde: die doel van kritiek is om te onderskei tussen die goeie kwaliteite en gebreke van ‘n literêre of kunswerk. Volgens larousse is kritiek die “art de juger une oeuvre artistique ou literaire” – die kuns van beoordeling, en dit behels dus om ‘n onderskeid te tref tussen goeie kwaliteite en swak punte. Die aktiwiteit van resenseer is uit tipiese beskaafde Franse perspektief ‘n kunsvorm – die “art de juger”, of te wel die kuns van beoordeling.
Die Afrikaanse woord, resenseer, het volgens die Duise Wahrig Deutsches Wörterbuch egter sy oorsprong in die Latynse woord recensens, afgelei van recensere, wat “sorgfältig prűfen, mustern” of “einschätzen”, dit wil sê sorgvuldig ‘proe’, ondersoek, of na waarde skat. Van belang hier is die adjektief “sorgvuldig”, dus met aandag, noukeurig, met presisie – die teenoorgestelde van slordig, onnoukeurig, agteloos.
Die Nederlandse Van Dale Nieuw handwoordenboek der Nederlandse taal gee onder die trefwoord recensent die sinoniem “beoordelaar”, en beskryf ‘n recensie as “beoordeling, in het bijzonder kritische beschouwing van een werk van kunst of wetenschap in een krant of tijdschrift”. Die klem val hier dus op beoordeling en die inskakeling van die kritiese fakulteite. ‘n Recensie-exemplaar is ‘n “presentexemplaar dat ter recensie gezonden wordt”. Dit vestig die aandag op die kontrak tussen koerant of dagblad en die resensent: hy of sy kry ‘n gratis kopie van die boek (of by ‘n musiekkonsert gratis kaartjies) plus normaalweg betaling.
Die Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal definieer die aktiwiteit van resenseer nogal tweeslagtig: “”n Boek, kunswerk bespreek, beoordeel; kritiek lewer oor ‘n geskrewe werk”. ‘n Resensie is volgens die HAT “beoordeling van, kritiek op ‘n boek”. Eienaardig in die Afrikaanse definisie is dat hul telkens “beoordeel” plaas naas “kritiek lewer”, asof beoordeling nie beide ‘n positiewe sowel as negatiewe element impliseer nie. Hier lê miskien al die oorsaak vir baie wanopvattinge in die Afrikaanstalige wêreld: reeds in die definisie lê ‘n gespletenheid opgesluit.
Oorsigtelik beskou kan ons dus sê dat om te resenseer ‘n kunsvorm is wat beoordeling inhou van ‘n kunswerk, en dat daar in die proses vasgestel moet word wat die goeie en swak punte van ‘n werk is. In die proses moet noukeurig, met presisie en sorgvuldigheid te werk gegaan word, met inskakeling van die resensent se kritiese vermoëns. Hierby kan gevoeg word dat “literêre oordeel” of kritiese vermoëns by die beoordeling van ‘n werk ‘n vorm van kennis is wat meesal gekry word deur jarelange skoling, óf in ‘n geformaliseerde vorm soos studie in letterkunde aan n universiteit, óf in minder voorkomende gevalle deur onderdompeling in die letterkunde en eindeloos veel lees. ‘n Goeie resensent, soos ‘n goeie wynproewer, moet kan onderskei tussen vlakke van kwaliteit, moet belofte in ‘n debuutroman kan raaksien, al is die teks nog onafgerond, en kan motiveer waarom. Die “waarom” is meesal gegrond op ‘n vergelykingsbasis. ‘n Wynproewer wat sy wyne ken kan onderskei tussen ‘n rooi wyn wat te jonk is, maar beleë kan word met die tyd, of ‘n “stoute vrugtige jong witwyntjie” vir ‘n warm somermiddag en ‘n ligte maal, of ‘n ryp swaarbeleë rooi wyn vir ‘n lamsboud in die winter voor die kaggel, of ‘n soet dessertwyn by die krismispoeding.
Op dieselfde wyse sal die ideale belese, deurwinterde resensent in sy of haar agterkop as vergelykingsmateriaal die kwaliteite ken vanaf Homeros se Odusseia, oor Dante se Inferno, Chaucer en Shakespeare, verby Blake, deur die romantiese digters Wordsworth, Byron en Shelley, verby Yeats. Ook die moderniste soos Joyce met sy Ulysses, T.S. Eliot met sy The Waste Land, en Proust se In remembrance of things past, tot by die postmoderniste soos Italo Calvino met Lost cities of On a winter’s night a traveller. Die ideale resensent sal ook die groot Russiese romanskrywers soos Dostoevsky en Tolstoy gelees het, en die beste Duitse werke van Thomas Mann, Bernhard, Peter Handke, Christa Wollf. Ook die Franse, en Italiaanse…Die lys is nimmereindigend: ons praat van die ideale resensent. Maar bowenal moet die boekresensent goed ingewerk wees in die letterkunde waarin die betrokke werk verskyn het. Hier te lande het ons meerdere letterkundes. ‘n Goeie resensent sal ook op hoogte moet wees van wat in Engels-talige Suid-Afrikaanse letterkunde verskyn het – die romans van J.M. Coetzee is byvoorbeeld noodsaaklike vergelykingsmateriaal vir iemand wat die romans van Karel Schoeman goed wil beoordeel.
Die ideale resensent moet ook ‘n kennis van die ontwikkeling van die letterkunde hê. Waar en wanneer het die Afrikaanse letterkunde begin? Wat het daar toe verskyn? Hoe het dié tekste daar uitgesien? Watter literêre ontwikkelings het intussen plaasgevind? Hoe kan ‘n mens ‘n nuwe teks beoordeel as vernuwend en oorspronklik as jy nie weet wat tevore verskyn het nie? ‘n Vergelykingsbasis is onontbeerlik by ingeligte en waardevolle kritiek. Tot dusver die ‘toerusting’ van die resensent.
Dan is daar die proses self. Die praktiese gegewe van resensie-skryf is ‘n afspraak tussen ‘n boeke-redakteur van ‘n dagblad of tydskrif, en ‘n resensent wat genader word. Die ideale boeke-redakteur het ‘n lys met name, en ken die belangstellingsvelde van die betrokkenes. As die kritikus wat gekontak is, inwillig, word ‘n sperdatum afgespreek (normaalweg twee tot ses weke), en daar word besluit oor ‘n lengte (vroeër jare maklik tot ‘n duisend woorde, deesdae tot so min as vier honderd woorde of ‘n paragraaf). Die boek word gepos, en arriveer ‘n week later.
Kom ons neem ‘n hipotetiese geval. Prof. Sara Baartman by die Universiteit van Port Elizabeth word deur Die Burger se boekblad-redakteur gevra om J.C. Kannemeyer se biografie van Uys Krige, Die goue seun, te resenseer. Die lengtebeperking is 600 woorde, en die sperdatum 31 Mei, om betyds te wees vir die boekeblad op 3 Junie 2002. Die boek is 692 bladsye lank. Net om dit te lees, neem ‘n week. Hierna moet die resensent aantekeninge opstel, Kannemeyer se ander biografieë vergelyk, tot ‘n oordeel kom, hopelik weer kernpassassies herlees. Die skryf van die resensie word boonop erg bemoeilik deur die lengtebeperking. Die skryf van so resensie verg minstens drie weke intensiewe navorsing en lees. Tussendeur gee prof Baartman klasse by die universiteit, sien opstelle na, woon vergaderings by, eet, was skottelgoed en slaap. Uiteindelik verskyn die resensie. Die uitgewer skryf ‘n brief van beswaar oor ‘n opmerking, ‘n polemiek bars los. Die resensent word beskuldig van swak oordeel. Einde van die volgende maand kry prof Baartman ‘n tjek van R210 rand vir haar drie weke se werk, en daarmee op die koop toe die sielkundige beswaardheid wat gevolg het op die moeilike polemiek en beskuldigings. Duidelik is resensies-skryf ‘n baie ondankbare werk…

"Naspers wat baie nice is en iets doen vir die Afrikaanse boek". Ha-ha-ha!

En wie kry die grootste deel van die geld van elke Afrikaanse boek wat verkoop word? Die skrywer?! Dink weer. En aan wie behoort die Afrikaanse blaaie waarin die arme resensent vir 'n paar rand en twee of drie weke se gewroeg oor wat om te skryf, en ordentike oor en oor lees van die boek, sy stukkie kwytraak, net om daarna verguis en aangeval te word deur dese en gene wat van resenseer so veel as 'n kat van saffraan weet?

"Baie nice" is die amusantste skewe stelling van die jaar...

Jy's doodreg. Die boekwinkel kry die grootste hap van elke boek se prys. Dis reg ook, want hulle dra die risiko, behalwe nou as dit "sale on return" is, maar dan is die aflsag gewoonlik kleiner.

Ek's bly iemand staan op vir die resensent!

Izak

Ek dink die uitgewer dra die grootste risiko. Dis hoekom onafhanklike klein uitgewerye nie 'n kat se kans het nie. Die grotes se verliese kan darem elders geabsorbeer word.

Nadia
Natuurlik is jy reg dat die oorkoepeldende lading op die uitgewer kom. Dis die Per-boek-prys wat ter sprake is. As jy 'n indivduele boek neem, kry die kleinhandelaar die grootste hap. En dis die kleinhandelaar wat daardie boek in hulle voorraad opneem. En, as jy dan oor die spektrum van verkope kyk, is die ook die kleinhandelaars (meervoud) wat die grootste hap van die prys kry.
Maar, doodreg oor die geweldige druk op klein uitgewers. Ek het vir vyf jaar 'n kleintjie van mikro na klein gehelp maak werk. Dit was erg.
Die maatskappy is toe verkoop. Ek is nou by 'n reus. En die reuse sukkel ook om hulle boeke reg te prys / bemark / druk. Dis net reuse kan enkele verliese dra, kleintjies nie
izak

Izak,
Word die kleinhandelaar se koste, bv huur en water en ligte en sulke goed, by die kleinhandelaar se per-boek-prys ingewerk? Dit lyk vir my amper asof die boekreps (waar dit onafhanklike reps is) se cut die grootste kan wees (weet natuurlik nie watter koste, anders as petrol en berging van voorraad) hulle moet dra nie en hoe dit met die kleinhandelaar s'n vergelyk nie.

Ja, die klein uitgewerye. Mens kan nie genoeg geld maak om te oorleef nie, maar is dit nie 'n wonderlike ondervinding om boeke te maak nie!

N